Eerder aanbesteden voorkomt misbaksels
Stel u eens voor. U bakt een verjaardagstaart voor uw dochter. In een kookboek heeft zij de taart van haar dromen uitgezocht en u heeft het recept gedetailleerd uitgevoerd. Het resultaat? Een misbaksel. Het recept klopt niet en uw bakproject was bij voorbaat gedoemd te mislukken. Wie is nu verantwoordelijk voor het oneetbare eindresultaat? U, als uitvoerder? Of degene die het recept bedacht, de taartarchitect? Of is het misschien de schuld van de opdrachtgever, uw dochter, die zich heeft laten verleiden door een mooi plaatje?
We zijn het er waarschijnlijk allemaal over eens dat deze mislukking op conto van de ontwerper geschreven moet worden. Maar dergelijke logica is in de bouwwereld ver te zoeken. Want zodra de uitvoering (het bakproces!) van start gaat, trekt de architect zijn handen van het ontwerp af en gaat de verantwoordelijkheid volledig over op de aannemer. Ontwerp en realisatie zijn in de bouw vaak compleet gescheiden qua verantwoordelijkheden, iets wat zeker niet in het belang van de opdrachtgever is. Onze stelling: een strikte scheiding van ontwerp en realisatie is een fundamenteel verkeerde keuze die niet leidt tot het meest effectieve product.
We schetsen hier nog even de gebruikelijke gang van zaken. Een opdrachtgever nodigt een architect uit om iets te ontwerpen. In een heel laat stadium wordt, op basis van de selectiestukken, een aannemer uitgenodigd voor de prijsvorming. Die aannemer is dus bij het hele voortraject niet betrokken geweest, maar moet bij (én na!) de uitvoering wel de kwaliteit van het product garanderen. Hij moet, kortom, de kwaliteit garanderen van een taart waarvan hij zelf het recept niet heeft bedacht.
Waar pleiten wij nu eigenlijk voor? Een geïntegreerd concept, waarbij één of meer partijen gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor ontwerp en uitvoering. Opdrachtgever en aannemer en mogelijk ook architect en adviseurs zijn in deze constructie partners, die van begin tot eind een alliantie vormen en samen de verantwoordelijkheid én de risico’s delen. Een constructie dus, waar niet alleen de aannemer, maar vooral ook de opdrachtgever baat bij heeft. Wat ons betreft kan de aannemer ook verantwoordelijk zijn voor het onderhoud na de oplevering. Het zal hem alleen maar stimuleren om een goed te onderhouden product af te leveren!
Betekent dit dat wij als bouwers op de stoel van de architect willen gaan zitten? Allerminst! Wij hebben juist alle waardering voor de creatieve inbreng van de ontwerper. Wij zeggen: maak gebruik van elkaars expertise. De opdrachtgever kent het beste de eindbestemming van een gebouw, de eisen die in het gebruik gesteld gaan worden. Wij kunnen daar bouwtechnische expertise en materialenkennis aan toevoegen. Hoe onderhoudsvriendelijk zijn al die mooie materialen bijvoorbeeld in de praktijk? Het is immers ook weer de opdrachtgever die voor de exploitatiekosten opdraait! Ook kunnen wij onze ervaring en expertise inzetten om te adviseren over de keuze van een architect die matcht met de wensen van de opdrachtgever.
Het is allerminst onze bedoeling om als aannemers de gehele bouwketen te gaan beheersen. Wij willen in verantwoordelijkheid graag naar voren schuiven, maar de architect kan natuurlijk ook naar achteren schuiven en medeverantwoordelijk zijn voor de realisatie…
Als de verantwoordelijkheid voor ontwerp en realisatie maar in dezelfde handen ligt. Door niet pas na de ontwerpfase, maar al eerder aan te besteden, kunnen opdrachtgevers dit probleem oplossen. Dus, opdrachtgevers: integreer ontwerp en uitvoering en besteed al aan voor de ontwerpfase. Zo voorkomen we misbaksels of ontwerpen die na de realisatie wel érg zwaar op de maag liggen.
